الشيخ محمد تقي بهجت
349
جامع المسائل ( فارسي )
الحاق مشاهد مشرفه و مساجد به حرم و الحاق مشاهد مشرفه نبىّ و ائمه عليهم السلام يعنى بلادى كه قبر مقدس در آنها است بلكه مطلق مساجد خالى از وجه نيست . ديهء زن ديه زن مسلمان آزاد ( چه كبيره باشد چه صغيره ، چه عاقله باشد يا مجنونه ، چه اعضاى او تامّ و سالم باشند يا نه ) نصف ديه مرد مسلمان آزاد است ، در نفس و در اطراف ؛ و اگر ديهء طرف يا جراحت از ثلث ديهء مرد كمتر باشد متساوى هستند مرد و زن در قصاص و ديه . خنثاى مشكل و خنثى مشكل ملحق به هيچ كدام از مرد و زن در مقدار ديه او نمىشود ، بلكه نصف ديه متيقن ، و نصف ديگر شايد تنصيف آن بىوجه نباشد . فرق مختلفه فِرَق مختلفه اسلام هر كدام محكوم به كفر ظاهرى نباشد مثل غلاة و خوارج و نواصب و منكر ضرورى يا آن چه را كه معترف به ثبوت در دين باشد و ثابت باشد ، در ديه متساوى هستند و ديه آنها به سبب كفر باطنى آنها كه در آخرت آثارش محقق است ساقط نمىشود . ولد الزنا اگر اظهار اسلام كرد و يا محكوم به سببى به اسلام بود ديه او مثل ديهء مسلمانها است ، بخلاف صورتى كه سبب محكوميت به اسلام او نباشد . ديهء ذمى ديهء مرد ذمّى آزاد يعنى از يهود و نصارى [ و ] مجوس ، عبارت است از هشتصد درهم ، و ديهء زنهاى ايشان كه آزاد باشند نصف ديه مردان ايشان است . و نسبت ديه عضو و جراحات ايشان به ديهء نفس ايشان ، مثل نسبت ديه اعضاء و جراحات مسلمان است به ديهء نفس ايشان . و زنهاى ايشان در ديه عضو و جراحت ، مساوى با مرد ايشان است در كمتر از ثلث ديه مرد ، و تنصيف مىشود در ثلث و زائد براى